Never Let Me Go

Regisseur Mark Romanek en scenarist Alex Garland bouwen de opmerkelijke roman van Kazuo Ishiguro om tot een film die naar de keel grijpt.

Was het boek toch beter?

Onverfilmbaar. Het wordt wel vaker gezegd over zogenaamde ‘echte literatuur’. Woorden op papier kunnen namelijk probleemloos binnendringen in het diepste van de personages terwijl cinema per definitie een visueel medium is dat alle interpretatie aan de kijker overlaat. Of die redenering klopt, staat open voor discussie maar Kazuo Ishiguro hecht er in elk geval wel enige waarde aan. De Japanse Brit heeft namelijk ervaring met beide kunstvormen, als romanschrijver (“The Remains of the Day” is zijn bekendste boek) en als scenarist (onder meer voor James Ivory’s “The White Countess”) en in interviews geeft hij aan dat hij wel degelijk een onderscheid maakt.

Een diepe ervaring

“Als ik een boek schrijf, wil ik dat het iets compleet anders wordt dan een scenario,” zei hij ooit aan de Seattle Times. “Ik ben me sterk bewust van het verschil en ik wil dat een roman puur als roman werkt. Anders zie ik niet hoe ze kunnen overleven. Waarom gaan we dan niet gewoon met zijn allen naar de bioscoop of voor de televisie zitten. Ik mik altijd op iets… diep innerlijks, ik volg gedachten en herinneringen, iets wat volgens mij moeilijk weer te geven is op een bioscoopscherm, dat in essentie verhalen in de derde persoon vertelt.”

Het houdt zeker steek wat Ishiguro vertelt, maar tegelijk moeten we vaststellen dat na “The Remains of the Day” nu ook “Never Let Me Go” die kwikzilveren en associatieve romanstijl op een diep bevredigende manier naar een film vertaalt. Net zoals Ruth Prawer Jhabvala in het geval van James Ivory’s ingehouden butlerdrama mag scenarist Alex Garland dus een stevige pluim op zijn hoed steken voor de subtiele manier waarop hij dit sciencefictionverhaal tot een werkbaar filmscript heeft omgekneed.

Science fiction in de jaren tachtig

Dat heeft u trouwens goed gelezen: “Never Let Me Go” is sciencefiction. Niet meteen een genre dat je spontaan met Kazuo Ishiguro verbindt. Het verhaal speelt zich namelijk af in een wereld waar de gemiddelde levensverwachting dankzij een baanbrekende medische ontwikkeling in de jaren ‘50 gestegen is tot boven 100 jaar. Het duurt echter niet lang voor je begrijpt dat die hoopgevende context weinig betekent voor de drie hoofdpersonages van de film: Kathy, Ruth en Tommy. Zij groeien op in een kostschool, Hailsham, waar hen wordt ingeprent dat ze ‘bijzonder’ zijn. Waarom dat is, maakt de film vrij snel duidelijk maar ik laat het hier toch liever in het midden om de verrassing niet te verklappen. Laten we het erbij houden dat ze in hun leven vooral geen tijd te verliezen hebben.

Een knoop in het innerlijk

“Never Let Me Go” baseert zich op een duidelijk genre, maar dat is niet aan de film te zien. Op het uitgangspunt, de introductietekst en een paar ongewone termen na (‘Carers’, ‘completion’, ‘possibles’) zou dit een gewoon liefdesdrama kunnen zijn. Meer zelfs, hoewel de drie episodes van het verhaal respectievelijk gesitueerd zijn in 1978, 1985 en 1994 straalt alles de doffe en grauwe sfeer van het naoorlogse Engeland uit. Die melancholie heeft zeker te maken met het feit dat de film verteld wordt vanuit het standpunt van een personage dat terugblikt op haar leven. Ze beseft nu pas hoeveel kansen op geluk ze uit emotioneel onvermogen heeft laten liggen (een rode draad doorheen Ishiguro’s werk).

De klok tikt

“Never Let Me Go” is meer dan enkel een ontroerende, sfeervol vertelde en sterk vertolkte liefdestragedie. Tussen de regels door heeft de film het ook over menselijkheid, vergankelijkheid en de prijs van vooruitgang, al laat hij die filosofische en ethische vraagstukken de rest nooit voor de voeten lopen. De kern van zijn betoog ligt uiteindelijk bij de vraag wat we aanvangen met de tijd die ons gegund is. De personages uit “Never Let me Go” mogen dan weten dat ze maar een beperkte tijd op deze aardbol zullen rondlopen, de klok tikt voor ons allemaal.

Ruben Nollet

Info: Mark Romanek - 2010 - UK/USA - 103'
Wanneer: geen vertoning
Waar: Burgemeester Meirsonstraat 67, Destelbergen
Inkom: